در حوالى ريگان واقع و محلّ حاجت است ذيلا خواهد نگاشت . خود ريگان در اراضى محمّدآباد خالصه واقع [ است ] و چند مزرعه از مزروعات اربابى و ديوانى [ دارد ] . بنگاهش منحصر به قلعه و بنگاه ريگان است و فى حدّ نفسه بنگاهى از خود ندارد و مزرعهء مزبوره جزو مزارعات اربابى اين نقطه بوده است . محمدآباد 107 و در پنجاه شصت سال قبل كه اين مزرعه رو به خرابى گذاشته صاحبان آن از تعمير و آبادى عجز حاصل و به عوض ماليات به حكومت واگذار نموده‌اند و از آن اوقات تاكنون محمدآباد را حكومت تصرف [ كرده است ] و همه‌ساله محصول آن به عوض ماليات استيفاء مىشود و اين بنگاه داراى صد و پنجاه الى دويست خانهء مسكونى رعيتى است و سقف تمام عمارات عالى و دانى آن چوپ‌پوش است مگر دو سه اوطاق را كه با خشت پوشيده [ اند ] و در حكم النّادر كالمعدوم است . خلق اين نقطه از عمله‌جات ديوانى و اربابى قريب پانصد ششصد نفر است و ارباب صنايعش منحصر به ده دوازده نفر پيله‌ور و سه چهار نفر حدّاد و نجّار است . عمارات ريگان 108 عمارات مسكونى آن انحصار دارد به خانهء سليمان خان سرتيپ كه صبيهء مرحوم وكيل الملك اوّل هم در آن خانه سهيم است و دو دانگ از آن هم متعلق به موقوفهء بمبويان « 1 » ملكى مرحوم محمد اسمعيل خان وكيل الملك است كه بعد از آن اوصياى آن مرحوم براى مخارج نهر نجف زاده اللّه شرفا وقف كرده‌اند ، و ديگرى خانه‌اى است كه سليمان خان سرتيپ از ورثهء حاجى غلامعلى خريده و مشار اليه خانهء مزبوره را به موجب اجازهء حكومت در قلعهء ريگان ساخته بوده است ، و سيّمين خانهء مختصرى است كه كريم دادبيك كه [ 67 ] در سنوات سابق مباشر ريگان بوده در قلعهء مزبوره بنا نهاده است . قلعهء ريگان 109 قلعهء ريگان تقريبا صد و بيست ذرع طول و هشتاد ذرع عرض و شش لوله برج دارد . به اين معنى كه علاوه بر برج چهارگوشه از طرف طول قلعه هم در وسط دو

--> ( 1 ) - بمبويان در فرهنگ آباديها بمبيون ضبط شده است .